Türkiye ve Fransa Arasında Vefat Durumunda Yapılması Gerekenler: 5 Adımlı Resmi Rehber

1. 1

   Türkiye'de Tıbbi Ölüm Belgesi (ÖBS) ve Adli İnceleme Süreci

   Resmi nüfus tescili, yerel defin veya uluslararası cenaze nakli için ilk adım, vefatın gerçekleştiği yere göre yetkili hekim veya adli makam tarafından elektronik Ölüm Belgesi (Defin Ruhsatı) düzenlenmesidir [1][2]:

   • Hastanede veya sağlık kuruluşunda vefat: Vefat bir hastanede doğal nedenlerle gerçekleşmişse, ilgili hastane hekimi Sağlık Bakanlığı Ölüm Bildirim Sistemi (ÖBS) üzerinden elektronik Ölüm Belgesi düzenler [1]. Kimlik bilgilerinin Fransız resmi kayıtlarıyla birebir örtüşmesi için vefat eden kişinin Fransız pasaportunu (passeport) veya kimlik kartını (carte nationale d'identité), varsa aile cüzdanını (livret de famille) ve Türkiye'deki yabancı kimlik numarasını, T.C. Kimlik Kartı ya da Mavi Kart belgesini hastane idaresine teslim edin [1][2].
   • Evde, otelde veya kamusal alanda vefat: Hastane dışında meydana gelen ölümlerde derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya ilgili belediye tabibi ya da toplum sağlığı merkezi hekimine başvurulmalıdır [1]. Hekim muayenesi sonucunda ölümün doğal nedenlerden kaynaklandığı tespit edilirse ÖBS üzerinden Ölüm Belgesi (Defin Ruhsatı) düzenlenir [1].
   • Şüpheli, ani veya adli vaka niteliğindeki ölümler: Ölümün nedeni bilinmiyorsa, ani gerçekleşmişse veya kaza ya da şüpheli bir durum söz konusuysa Polis (155 / 112) veya Jandarma (156 / 112) birimlerine haber verilir ve süreç nöbetçi Cumhuriyet Savcılığı tarafından devralınır [1][2]. Cumhuriyet Savcısı gerekli gördüğünde Adli Tıp Kurumu tarafından otopsi işlemi yapılır; savcılığın yazılı defin veya nakil izni düzenlenmeden cenaze teslim alınamaz ve yurt dışına çıkarılamaz [1][2].
2. 2

   Seyahat Sigortası, Cenaze Nakil Firmalarının Görevlendirilmesi ve Fransa Konsolosluk Desteği

   Bireysel olarak cenaze veya kargo sözleşmesi imzalamadan önce mevcut bir sigorta veya yardımlaşma fonu kapsamını kontrol edin ve iki ülkede koordineli çalışacak yetkili cenaze hizmet sağlayıcılarını belirleyin [2][3]:

   • Seyahat sigortası ve cenaze yardımlaşma fonu (Cenaze Fonu) kontrolü: Vefat eden kişinin yurt dışı seyahat sağlık/asistans sigortası (assurance voyage / rapatriement), banka kartına bağlı asistans güvencesi, Fransa'da cenaze sigortası (assurance obsèques) veya bir cenaze yardımlaşma fonu (örneğin Diyanet / DİTİB veya diğer cenaze fonu vakıfları gibi kamuya açık bilgi amaçlı örnekler) üyeliği bulunup bulunmadığını kontrol edin [2]. Sigorta asistans birimi veya cenaze fonu mevcutsa, Türkiye ve Fransa'daki anlaşmalı cenaze nakil firmasını doğrudan görevlendirir.
   • Türkiye ve Fransa'da yetkili cenaze firması seçimi: Türkiye'de yerel cenaze işlemleri için belediye cenaze hizmetleri (ALO 188; örneğin İstanbul, Ankara, İzmir veya Antalya Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Müdürlükleri) hizmet verirken, Fransa'ya hava yoluyla nakil için uluslararası cenaze nakil firması görevlendirilir [1][3][8]. Bu firma, Fransa'da (örneğin Paris, Lyon, Marsilya, Strazburg veya Bordeaux'da) cenazeyi teslim alacak valilik ruhsatlı bir Fransız cenaze operatörü (opérateur funéraire habilité en préfecture) ile koordineli çalışır; Fransa'daki yetkili firmalara ulusal meslek federasyonları Fédération Nationale du Funéraire (FNF, telefon +33 1 55 43 30 00, e-posta [email protected]) ve Fédération Française des Pompes Funèbres (FFPF, telefon +33 1 46 60 24 24) üzerinden ulaşılabilir [4][5][7]. Clarvia bu rehber ve kurum bilgilerini yalnızca yönlendirme amacıyla paylaşır; herhangi bir ticari firmayı onaylamaz, önermez veya sıralamaz.
   • Türkiye'deki Fransa temsilcilikleri ve konsolosluk desteği: Vefat eden kişinin Fransa vatandaşı olması halinde, vefat yerinin bağlı olduğu görev bölgesine göre Ankara'daki Fransa Büyükelçiliği veya İstanbul'daki Fransa Başkonsolosluğu (diplomatik ağ Ambassade de France en Turquie, Ankara konsolosluk santrali +90 312 455 45 45, acil nöbetçi telefon +90 533 721 50 91, e-posta [email protected]; ayrıca Fransa Avrupa ve Dışişleri Bakanlığı Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères - MEAE / France Diplomatie) ile iletişime geçebilirsiniz [2]. Konsolosluk birimleri ölüm kaydının Fransız nüfusuna tescili (transcription) ve cenaze nakil izni süreçlerinde rehberlik sağlar; ancak cenaze ve nakil giderlerini karşılamaz [2].
3. 3

   Türkiye'de Ölümün Nüfusa Tescili (Formül C) ve Fransa'da Belge Tanınması

   Cenazenin defnedilmesi, Türkiye'den nakledilmesi veya Fransa'daki resmi işlemlerin başlatılabilmesi için vefatın önce Türkiye'de nüfus kütüğüne tescil edilmesi zorunludur [1][2]:

   • İlçe Nüfus Müdürlüğü bildirimi ve Çok Dilli Ölüm Belgesi (Formül C): 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca ÖBS üzerinden düzenlenen ölüm belgesi, vefat yerindeki İlçe Nüfus Müdürlüğü (merkezi idare kurumu Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, yurt içi çağrı merkezi ALO 199, yurt dışı telefon +90 312 591 21 00) kayıtlarına 10 gün içinde işlenir [1]. Yetkilendirilen cenaze firması veya aile yakını, İlçe Nüfus Müdürlüğü'nden 1976 Viyana CIEC Sözleşmesi kapsamındaki çok dilli ölüm kayıt örneğini (Çok Dilli Ölüm Belgesi - Formül C) birden fazla ıslak imzalı nüsha olarak talep etmelidir [1][2]. Türkiye'nin konsolosluk prosedürleri hakkında Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi (7/24 telefon +90 312 292 29 29) üzerinden de bilgi alınabilir [3].
   • Fransa'da Formül C belgesinin geçerliliği ve konsolosluk tescili (transcription): Hem Türkiye hem de Fransa 1976 Viyana CIEC Sözleşmesi'ne taraf olduğundan, Türkiye'de düzenlenen Formül C Çok Dilli Ölüm Belgesi Fransa'da Apostil şerhi veya ek tercüme aranmaksızın doğrudan geçerlidir [1][2]. Fransa sınırları içinde gerçekleşen bir ölümün hafta sonu ve resmi tatiller hariç 24 saat içinde ölüm yerindeki belediyeye (mairie du lieu de décès, Fransız resmi kamu portalı Service-Public.fr, telefon 3939 veya yurt dışından +33 1 73 60 39 39 üzerinden açıklandığı üzere) bildirilerek tam ölüm kayıt örneği (acte de décès intégral) ve çok dilli Formule C belgesi alınması gerekirken; Türkiye'de vefat eden bir Fransa vatandaşının ölümü de Formül C belgesi ve Fransız kimlik/doğum belgeleriyle birlikte Ambassade de France en Turquie (Ankara Büyükelçiliği veya İstanbul Başkonsolosluğu) nezdinde Fransız nüfus kütüğüne tescil ettirilir (transcription de l'acte de décès) [2][6].
4. 4

   Türkiye'den Fransa'ya Uluslararası Cenaze Nakli veya Türkiye'de Yerel Defin

   Ailenin kararına göre cenaze Fransa'ya nakledilebilir veya Türkiye'de yerel olarak defnedilebilir [2][7][8]:

   • Türkiye'den Fransa'ya cenaze nakli (rapatriement du corps): Türkiye ve Fransa, cenazelerin uluslararası nakline ilişkin 1973 Strazburg Anlaşması (Accord de Strasbourg) ve 1937 Berlin Anlaşması (Arrangement de Berlin) hükümlerini uygular [7][8]. Görevlendirilen uluslararası cenaze nakil firması, Türkiye'de zorunlu tahnit (soins de conservation / ilaçlama) işlemini yaptırıp tahnit raporunu alır, cenazeyi sızdırmaz lehimli çinko tabut (cercueil hermétique) içerisine yerleştirir, ilgili belediye veya il/ilçe sağlık müdürlüğünden Yol İzin Belgesi alır ve çıkış yapılacak havalimanındaki sınır sağlık denetim birimi (yetkili genel müdürlük Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü - THSSGM) ile konsolosluk üzerinden uluslararası Cenaze Nakil Belgesi (Laissez-Passer mortuaire) onayını tamamlar [2][3][8].
   • Fransa'ya giriş ve valilik nakil izinleri (arrêté préfectoral): Fransa'daki alıcı cenaze operatörü, uluslararası Laissez-Passer ve Formül C ölüm belgesi ile cenazeyi Fransa'daki varış havalimanından teslim alarak defin veya kremasyon yapılacak belediyeye ulaştırır (ters yönde Fransa'dan yurt dışına yapılan cenaze veya kül kavanozu çıkışlarında ise tabutun kapatıldığı yerin valiliği préfecture tarafından arrêté préfectoral de laissez-passer mortuaire düzenlenir) [6][7].
   • Türkiye'de yerel defin ve kremasyon durumu: Türkiye'de yerel defin tercih edilirse, ÖBS defin ruhsatı ile ilgili belediye mezarlıklar müdürlüğü (ALO 188) üzerinden mezar yeri tahsisi ve defin işlemi gerçekleştirilir [1]. Türkiye'de faal bir krematoryum bulunmadığından, kremasyon (crémation) istenmesi halinde cenazenin Fransa'ya nakledilmesi gerekir [2][7].
5. 5

   Fransa ve Türkiye'de Ölüm Yardımı, Emeklilik, Vergi ve Miras (*Succession*) İşlemleri

   Çok dilli Formül C ölüm belgesi ve Fransız konsolosluk ölüm tescili (transcription) ile her iki ülkedeki sosyal güvenlik, vergi ve miras işlemleri başlatılır:

   • Fransa'da sosyal güvenlik (CPAM), emeklilik (CNAV / Agirc-Arrco), vergi ve noter (Notaires de France) işlemleri:
     • Fransız sağlık sigortası ve ölüm yardımı (capital décès): Vefat eden kişinin Fransa'da sosyal güvenlik kaydı varsa, Fransız sağlık sigortası kurumu Assurance Maladie (Caisse primaire d'assurance maladie - CPAM / Ameli.fr, Fransa içinden 3646, yurt dışından +33 1 84 90 36 46) bilgilendirilerek dosya kapatılır ve hak sahipleri için capital décès (ölüm yardımı) başvurusu yapılır [9].
     • Fransız emeklilik sandıkları (caisses de retraite): Vefat eden kişi Fransa'dan emekli aylığı alıyorsa veya Fransa'da çalışmışsa, genel emeklilik kurumu Assurance Retraite (CNAV, telefon 3960 veya yurt dışından +33 9 71 10 39 60) ve tamamlayıcı emeklilik sandığı (Agirc-Arrco) bilgilendirilerek geride kalan eş için dul aylığı (pension de réversion) talep edilir [10].
     • Fransa'da vergi bildirimi ve noter aracılığıyla miras (règlement de la succession): Fransa'da bulunan banka hesapları, taşınmazlar veya son ikametgah için resmi noterlik ağı Notaires de France (Conseil supérieur du notariat, telefon +33 1 44 90 30 00) üzerinden bir Fransız noteri görevlendirilerek mirasçılık senedi (acte de notoriété) düzenlenir ve Fransız vergi idaresine (impôts) miras vergisi beyannamesi (déclaration de succession; vefat Fransa dışında Türkiye'de gerçekleştiğinde 12 ay, Fransa'da gerçekleştiğinde 6 ay içinde) sunulur [6][11].
   • Türkiye'de SGK hakları, mirasçılık belgesi ve veraset vergisi:
     • SGK cenaze ödeneği ve ölüm aylığı: Vefat eden kişinin Türkiye'de sigortalılık veya emeklilik kaydı bulunuyorsa (Türkiye-Fransa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamındaki haklar dahil), hak sahipleri resmi kurum Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK, danışma hattı ALO 170) müdürlüklerine veya e-Devlet üzerinden başvurarak cenaze ödeneği ve ölüm aylığı (dul/yetim aylığı) talep edebilir [12].
     • Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Veraset ve İntikal Vergisi (4 ay): Türkiye'deki banka hesapları veya taşınmazlar (Tapu) için mirasçılar, Sulh Hukuk Mahkemesi'nden veya resmi meslek kuruluşu Türkiye Noterler Birliği (telefon +90 312 218 80 00) bünyesindeki noterliklerden Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) almalıdır (yabancı vatandaşlık veya vasiyetname bulunması halinde belge Sulh Hukuk Mahkemesi'nden alınır) [13]. Ayrıca Türkiye'deki malvarlığı için ilgili Vergi Dairesi'ne (merkezi vergi idaresi Gelir İdaresi Başkanlığı, danışma hattı ALO 189) ölüm tarihini takip eden 4 ay içinde (mirasçıların Fransa'da ikamet etmesi halinde 7338 sayılı Kanun uyarınca tanınan ek yasal süreler dahilinde) Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi verilmelidir [14].

Resmi Kurumlar ve Doğrulanmış İletişim Bilgileri

Clarvia Tarafından Doğrulanan Resmi Kaynaklar

1. [1]
   Ölüm İşlemleri, Ölüm Bildirim Sistemi (ÖBS) ve Çok Dilli Ölüm Belgesi (Formül C) — T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ)
2. [2]
   Türkiye'de Vefat Bildirimi, Ölüm Tescili (Transcription) ve Cenaze İşlemleri — Ambassade de France en Turquie (Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères)
3. [3]
   Cenaze Nakil İşlemleri ve Konsolosluk Rehberi — T.C. Dışişleri Bakanlığı
4. [4]
   Fransa Ulusal Cenaze Federasyonu İletişim ve Bilgileri (Fédération Nationale du Funéraire - FNF) — Fédération Nationale du Funéraire
5. [5]
   Fransa Cenaze Hizmetleri Federasyonu İletişim Bilgileri (Fédération Française des Pompes Funèbres - FFPF) — Fédération Française des Pompes Funèbres
6. [6]
   Fransa'da Ölüm Bildirimi (24 Saat), Tıbbi Ölüm Belgesi ve İlk İşlemler (F16507) — Direction de l'information légale et administrative (Service-Public.fr)
7. [7]
   Uluslararası Cenaze Nakli ve Valilik Cenaze Geçiş Belgesi (Laissez-passer mortuaire préfectoral - F35706) — Service-Public.fr
8. [8]
   Uluslararası Cenaze Nakil İşlemleri ve Cenaze Nakil Belgesi (Laissez-Passer) Yönergesi — T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü (THSSGM)
9. [9]
   Yakın Vefatı Bildirimi ve Ölüm Yardımı Başvurusu (Capital décès) — L'Assurance Maladie (ameli.fr)
10. [10]
    Emekli Vefat Bildirimi ve Dul Aylığı (Pension de réversion) — Assurance Retraite (CNAV)
11. [11]
    Fransa'da Mirasın Tasfiyesi (Règlement des successions) ve Resmi Noterler Rehberi — Conseil supérieur du notariat (Notaires de France)
12. [12]
    Cenaze Ödeneği ve Ölüm Aylığı (Dul-Yetim Aylığı) Başvuru Rehberi — Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
13. [13]
    Noterliklerde Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Verilmesi İşlemleri — Türkiye Noterler Birliği (TNB)
14. [14]
    7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve Beyanname Süreleri — Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)