Co zrobić w przypadku zgonu między krajem Francja a Polska: oficjalna lista w 5 krokach

1. 1

   Stwierdzenie zgonu przez lekarza i zgoda medyczno-sądowa we Francji

   Przed dokonaniem jakiejkolwiek rejestracji w urzędzie stanu cywilnego lub rozpoczęciem transportu pogrzebowego zgon osoby zmarłej musi zostać oficjalnie stwierdzony przez lekarza we Francji [1].

   • Zgon w placówce medycznej lub domu opieki (EHPAD): Lekarz prowadzący w szpitalu lub placówce wystawia bezpośrednio lekarskie zaświadczenie o zgonie (certificat médical de décès, na papierowym formularzu Cerfa lub za pośrednictwem elektronicznego systemu CertDc), a placówka informuje rodzinę o pierwszych krokach związanych z zabezpieczeniem ciała [1].
   • Zgon w domu, w hotelu lub w miejscu publicznym: Należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe (SAMU pod numerem 15), europejski numer alarmowy (112) lub służby porządkowe (policję lub żandarmerię pod numerem 17), aby lekarz przybył na miejsce i stwierdził zgon [1].
   • Przeszkoda medyczno-prawna (obstacle médico-légal): Jeżeli zgon nastąpił nagle, z niewyjaśnionych przyczyn lub budzi podejrzenia, lekarz zaznacza na zaświadczeniu pole przeszkody medyczno-prawnej (obstacle médico-légal). Ciało zostaje wówczas przekazane do dyspozycji właściwego prokuratora Republiki (procureur de la République, np. przy sądzie powszechnym w Paryżu lub Lyonie) w celu przeprowadzenia badania sądowo-lekarskiego. Pełna rejestracja w urzędzie stanu cywilnego oraz złożenie ciała do trumny (mise en bière) mogą nastąpić dopiero po formalnym uchyleniu tego ograniczenia przez prokuraturę [1].
2. 2

   Ubezpieczenie, wybór zakładów pogrzebowych i pomoc konsularna

   Przed poniesieniem kosztów z własnych środków należy sprawdzić, czy bliska osoba posiadała polisę ubezpieczenia podróżnego, ubezpieczenie kosztów transportu zwłok, kartę płatniczą z pakietem assistance lub polisę pogrzebową. Jeśli ochrona ubezpieczeniowa obowiązuje, centrum alarmowe ubezpieczyciela zazwyczaj wyznacza zakłady pogrzebowe i koordynuje całą procedurę.

   • Francusko-polska koordynacja pogrzebowa: We Francji wyłącznie przedsiębiorstwa pogrzebowe posiadające licencję prefekturalną (habilitation préfectorale) są uprawnione do realizacji transportu oraz złożenia ciała do trumny [2][3]. Mogą Państwo zlecić obsługę licencjonowanemu zakładowi pogrzebowemu we Francji (opérateur funéraire habilité, zrzeszonemu np. w Fédération Nationale du Funéraire lub Fédération Française des Pompes Funèbres), który będzie współpracował z przyjmującym zakładem pogrzebowym w Polsce (zakład pogrzebowy należący do organizacji branżowej, takiej jak Polska Izba Branży Pogrzebowej lub Polskie Stowarzyszenie Pogrzebowe) [2][3].
   • Polska pomoc konsularna: Właściwy dla miejsca zgonu polski urząd konsularny, taki jak Wydział Konsularny Ambasady RP w Paryżu (e-mail: [email protected]) lub Konsulat Generalny RP w Lyonie, wydaje zaświadczenie konsularne wymagane do przewiezienia zwłok lub prochów do Polski oraz udziela rodzinie informacji, jednak nie może zastąpić zakładu pogrzebowego ani pokryć kosztów pogrzebu [3].
3. 3

   Rejestracja zgonu w urzędzie stanu cywilnego we Francji i uznanie dokumentów w Polsce

   Oficjalna rejestracja zgonu we Francji pozwala uzyskać odpisy aktów stanu cywilnego niezbędne do przeprowadzenia formalności prawnych i administracyjnych w obu krajach [1].

   • Zgłoszenie zgonu w urzędzie gminy (mairie) we Francji: Zgon należy zgłosić w ciągu 24 godzin (z wyłączeniem weekendów i dni ustawowo wolnych od pracy) w urzędzie gminy (mairie) właściwym dla miejsca zgonu, zgodnie z zasadami opisanymi na oficjalnym portalu Service-Public.fr [1]. W praktyce formalność tę realizuje najczęściej upoważniony zakład pogrzebowy na podstawie lekarskiego zaświadczenia o zgonie, dokumentu tożsamości osoby zgłaszającej oraz paszportu, dowodu osobistego lub odpisu aktu urodzenia osoby zmarłej [1]. Należy wystąpić o kilka odpisów zupełnych aktu zgonu (copies intégrales de l'acte de décès) oraz wielojęzycznych odpisów skróconych na formularzu C CIEC (extrait plurilingue Formule C, wydawanych na podstawie Konwencji wiedeńskiej z dnia 8 września 1976 r.), które są honorowane między Francją a Polską bez konieczności uzyskiwania apostille ani tłumaczenia przysięgłego.
   • Transkrypcja w polskim rejestrze stanu cywilnego: Na potrzeby postępowań spadkowych i ubezpieczeniowych w Polsce francuski akt zgonu podlega transkrypcji (transkrypcja aktu zgonu) do polskiego rejestru stanu cywilnego we właściwym urzędzie stanu cywilnego (Urząd Stanu Cywilnego, np. w Warszawie lub Krakowie) lub za pośrednictwem polskiego konsulatu [3].
4. 4

   Wybór między sprowadzeniem zwłok lub prochów do Polski a pochówkiem lub kremacją we Francji

   Rodzina może zdecydować się na międzynarodowy transport zwłok lub urny z prochami do Polski albo na lokalny pochówek lub kremację we Francji [2][3].

   • Sprowadzenie zwłok lub urny do Polski: Zakład pogrzebowy koordynuje uzyskanie wszystkich wymaganych pozwoleń po obu stronach granicy [2][3]:
     • W Polsce rodzina lub upoważniony zakład pogrzebowy występuje w pierwszej kolejności o pozwolenie na pochówek i sprowadzenie zwłok lub szczątków (zezwolenie na pochówek i sprowadzenie zwłok lub szczątków) do właściwego starosty (starosta) lub prezydenta miasta (prezydent miasta) właściwego dla miejsca docelowego pochówku, wydawane po porozumieniu z właściwym Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym (Sanepid) [3].
     • We Francji prefektura (préfecture) departamentu, w którym następuje zamknięcie trumny (lub kremacja), wydaje prefekturalną przepustkę pośmiertną (arrêté préfectoral de laissez-passer mortuaire) lub zezwolenie na przewóz urny, po przedstawieniu zaświadczenia o hermetycznym zamknięciu trumny (trumna z lutowanym wkładem metalowym zgodna z porozumieniami międzynarodowymi z Berlina i Strasburga) lub zaświadczenia o kremacji [2][3].
     • Dysponując polskim pozwoleniem od starosty lub prezydenta miasta, aktem zgonu oraz francuskim zezwoleniem prefekturalnym, zakład pogrzebowy lub rodzina uzyskuje zaświadczenie konsularne, które wydaje Wydział Konsularny Ambasady RP w Paryżu (opłata konsularna wynosi 60 EUR, a dokument wydawany jest w terminie maksymalnie 3 dni) [3].
   • Lokalny pochówek lub kremacja we Francji: Jeżeli uroczystości pogrzebowe odbywają się we Francji, mer gminy miejsca zgonu (lub miejsca zamknięcia trumny) wydaje zezwolenie na pochówek lub kremację, które co do zasady muszą nastąpić w terminie od 24 godzin do 6 dni roboczych od chwili zgonu [1][2].
5. 5

   Świadczenia z ubezpieczenia społecznego, renty, podatki i postępowanie spadkowe w Polsce i we Francji

   Po zakończeniu uroczystości pogrzebowych należy dopełnić formalności w instytucjach zabezpieczenia społecznego, urzędach skarbowych oraz kancelariach notarialnych w państwach, w których bliska osoba pracowała, odprowadzała składki lub posiadała majątek.

   • Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i spadku w Polsce:
     • Zasiłek pogrzebowy i renta rodzinna: Jeżeli osoba zmarła podlegała polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych (lub jeżeli ubezpieczona jest osoba, która pokryła koszty pogrzebu), można ubiegać się o polski zasiłek pogrzebowy (zasiłek pogrzebowy, przysługujący w zryczałtowanej wysokości 7 000 PLN dla członków najbliższej rodziny po złożeniu wniosku Z-12, odpisu aktu zgonu i oryginałów rachunków w terminie 12 miesięcy), a także o ewentualną rentę rodzinną (renta rodzinna na formularzu ERR), które wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS, lub KRUS w przypadku ubezpieczenia rolniczego) [4][5].
     • Postępowanie spadkowe i podatek od spadków w Polsce: W celu potwierdzenia praw do spadku w Polsce spadkobiercy mogą uzyskać notarialny Akt Poświadczenia Dziedziczenia wpisywany do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez samorząd notarialny Krajowa Rada Notarialna, albo wystąpić do sądu cywilnego o sądowe stwierdzenie nabycia spadku [6]. Spadkobiercy mają 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o tytule swego powołania na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a następnie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub uprawomocnienia się postanowienia sądu na złożenie formularza podatkowego SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym (Urząd Skarbowy), aby skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków przysługującego najbliższej rodzinie (grupa zerowa) [6][7].
   • Sprawy socjalne, podatkowe i spadkowe we Francji:
     • Ubezpieczenie zdrowotne i świadczenie pośmiertne (capital décès): Jeżeli bliska osoba mieszkała lub pracowała we Francji, należy powiadomić właściwą kasę chorych (Caisse primaire d'assurance maladie - CPAM), a jeżeli zmarły był pracownikiem najemnym, pobierał zasiłek dla bezrobotnych lub rentę inwalidzką - złożyć wniosek o wypłatę zryczałtowanego świadczenia pośmiertnego (capital décès) na formularzu Cerfa nr 10431 (S3180) w terminie 1 miesiąca dla uprawnionych w pierwszej kolejności osób pozostających na utrzymaniu (lub w ciągu 2 lat w pozostałych przypadkach) [8].
     • Emerytury i renta rodzinna (pension de réversion): Należy zgłosić zgon oraz, w stosownych przypadkach, złożyć wniosek o rentę rodzinną (pension de réversion) w instytucji L'Assurance Retraite (CNAV / CARSAT) oraz w systemie emerytur dodatkowych Agirc-Arrco [9].
     • Podatki i uregulowanie spadku we Francji: Należy powiadomić francuską administrację podatkową, a jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość położona we Francji, sporządzono testament lub aktywa bankowe przekraczają standardowe progi - zlecić prowadzenie sprawy notariuszowi poprzez oficjalny spis Notaires de France w celu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia (acte de notoriété) oraz złożenia francuskiej deklaracji podatkowej od spadku w terminie 6 miesięcy od daty zgonu nastąpłego we Francji [10].

Oficjalne urzędy i zweryfikowane dane kontaktowe

Oficjalne źródła zweryfikowane przez Clarvię

1. [1]
   Zgłoszenie zgonu w urzędzie gminy i stwierdzenie zgonu przez lekarza — Service-Public.fr
2. [2]
   Przewóz zwłok osoby zmarłej we Francji lub za granicą — Service-Public.fr
3. [3]
   Zaświadczenie konsularne na sprowadzenie zwłok lub prochów (szczątków) do Polski — Gov.pl / Ambassade de Pologne en France
4. [4]
   Uzyskaj zasiłek pogrzebowy w Polsce (ZUS) — Gov.pl / Zakład Ubezpieczeń Społecznych
5. [5]
   Warunki przyznania i wniosek o rentę rodzinną (ZUS) — Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)
6. [6]
   Rejestr Spadkowy i notarialny Akt Poświadczenia Dziedziczenia — Krajowa Rada Notarialna
7. [7]
   Zgłoszenie nabycia majątku w drodze spadku i zwolnienie z podatku na formularzu SD-Z2 — Gov.pl
8. [8]
   Wniosek o zryczałtowane świadczenie pośmiertne z Assurance Maladie (formularz S3180 / Cerfa nr 10431) — Service-Public.fr
9. [9]
   Formalności administracyjne w razie zgonu oraz renta rodzinna (pension de réversion) — L'Assurance Retraite
10. [10]
    Przeprowadzenie postępowania spadkowego i rola notariusza we Francji — Notaires de France