Almanya ve Türkiye Arasında İleri Evre Hastalık ve Hukuki Hazırlık: 5 Adımlı Resmi Rehber

1. 1

   Almanya'da palyatif bakım ve hospiz hizmetleri ile Türkiye'ye gidilmesi halinde sağlık sigortası kapsamının netleştirilmesi

   Öncelikle semptom ve ağrı tedavisinin kesintisiz şekilde planlanması için Almanya'daki tedavi eden hekim ekibine veya hastane sosyal servisine (Krankenhaussozialdienst) başvurun [1][2]:

   • Almanya'da bakım (SAPV, hospiz ve bakım derecesi için hızlandırılmış değerlendirme): Karmaşık semptomların varlığında aile hekimi veya hastane, yasal sağlık sigortası tarafından karşılanan ve çok disiplinli bir palyatif ekibi aracılığıyla evde 24 saat bakım sağlayan Uzmanlaşmış Ayakta Palyatif Bakım (Spezialisierte Ambulante Palliativversorgung - § 37b SGB V uyarınca SAPV) reçete edebilir [1]. Alternatif veya tamamlayıcı olarak gezici hospiz servisleri ve yataklı hospizler destek sunar; ülke genelindeki başvuru noktalarına çatı kuruluş olan Deutscher Hospiz- und PalliativVerband (Alman Hospiz ve Palyatif Derneği) üzerinden 030 82 00 758-0 numaralı telefondan veya [email protected] e-posta adresinden ulaşılabilir [2]. Buna paralel olarak, bakım sigortası fonuna (Pflegekasse) palyatif durumu yazılı olarak açıkça belirterek bakım derecesi (Pflegegrad) için ilk başvuru veya derece yükseltme başvurusu yapın: § 18a SGB XI ile bağlantılı § 18(3) cümle 3 SGB XI uyarınca, hasta kişi ayakta palyatif bakım alıyorsa veya bir hospizde kalıyorsa, Sağlık Servisi (Medizinischer Dienst) incelemeyi bir hafta içinde tamamlamak zorundadır [3].
   • Tedavinin Türkiye'de sürdürülmesi veya Türkiye'ye dönüş planlanıyorsa (T/A 11 Formu ve uçuşa elverişlilik): Aile yakınınız yaşamının son evresini Türkiye'de geçirmek istiyorsa, yola çıkmadan önce Alman yasal sağlık sigortası kurumu (gesetzliche Krankenkasse - GKV) ile ve irtibat kurumu olan Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung - Ausland (DVKA - Yurt Dışı Sağlık Sigortası Alman İrtibat Kurumu) bilgilendirme broşürleri üzerinden sigorta kapsamı netleştirilmelidir [4]. Geçici konaklamalar için sağlık sigortası kurumu, Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca T/A 11 (veya A/T 11) hak sahipliği belgesini düzenler [4][5]. Bu form Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu (Sosyal Güvenlik Kurumu - SGK) il veya merkez müdürlüklerine ibraz edilerek anlaşmalı Türk hastanelerinde tıbbi tedavi için bir YUPASS numarası alınır [4][5]. Bu belgenin yalnızca Türkiye'deki genel sağlık sigortası mevzuatı kapsamındaki hizmetleri karşıladığını, Almanya'ya tıbbi nakli (Krankenrücktransport) kapsamadığını, Türkiye'ye kalıcı ikamet naklinde Alman bakım parası (Pflegegeld) hakkının kural olarak sona erdiğini ve yolculuk öncesinde hekimden uçuşa elverişlilik raporu (Fit-to-fly) alınması gerektiğini unutmayın [4][5].
2. 2

   Almanya ve Türkiye için yazılı hasta talimatı (Patientenverfügung) ve tedavi planının hazırlanması

   Hasta kişi aydınlatılmış onam verme ehliyetine sahipken tıbbi tercihlerini yazılı olarak kayıt altına almalıdır [6]:

   • § 1827 BGB uyarınca hasta talimatı (Patientenverfügung): Almanya'da yazılı ve ıslak imzalı bir Patientenverfügung, yaşamın son evresinde hangi tıbbi müdahalelere (örneğin mekanik ventilasyon, yapay beslenme veya kalp-akciğer canlandırması) onay verildiğini veya hangilerinin reddedildiğini bağlayıcı biçimde belirler [6]. Bundesministerium der Justiz (Almanya Federal Adalet Bakanlığı) bu amaçla hukuken denetlenmiş metin örneklerini ve hazırlama rehberlerini ücretsiz olarak sunmaktadır [6].
   • Acil durum palyatif formu ve sınır ötesi tıbbi belgeler: SAPV ekibinden veya aile hekiminden acil sağlık hizmetleri için bir palyatif acil durum formu (Notfallbogen) düzenlemesini isteyin [1][6]. Türkiye'de bulunulması planlanıyorsa, güncel epikriz ve doktor raporları, ilaç kullanım çizelgesi (özellikle güçlü opioid ağrı kesiciler için) ve yazılı tedavi tercihleri, Türkiye'deki sağlık ekiplerinin tedavi amacını ve yetkili güvenilir kişileri bilmesi için yeminli Türkçe tercümeleriyle birlikte taşınılmalıdır [5][6].
3. 3

   Almanya ve Türkiye için ayrı ayrı hukuken geçerli vekâletnamelerin düzenlenmesi

   Adi yazılı bir Alman vekâletnamesi Türkiye'deki bankalar ve resmi makamlar tarafından kabul edilmediğinden, tam fiil ehliyeti devam ederken her iki ülke için iki ayrı vekâletname düzenlenmelidir [6][7]:

   • Almanya için (Vorsorgevollmacht ve Betreuungsverfügung): Alman hukuku uyarınca düzenlenen önleyici vekâletname (Vorsorgevollmacht ve onu tamamlayan vesayet talimatı Betreuungsverfügung) ile hasta kişi, sağlık kararları, ikamet belirleme, resmi kurum işlemleri ve mali konular için bir veya birden fazla güvenilir kişiyi yetkilendirir [6]. Almanya'daki taşınmaz işlemleri için noter onayı (notarielle Beurkundung) veya resmi tasdik (öffentliche Beglaubigung) şarttır; Alman banka hesapları için ayrıca ölümden sonra da geçerli bir banka vekâletnamesi (transmortale Vollmacht) doğrudan ilgili bankada tanımlanmalıdır [6]. Vesayet mahkemelerinin (Betreuungsgerichte) ve hekimlerin acil durumda derhal erişebilmesi için Vorsorgevollmacht belgesini Zentrales Vorsorgeregister der Bundesnotarkammer (Federal Noterler Odası Merkezi Vekâletname Sicili) nezdinde ücretsiz 0800 3550500 numaralı hat üzerinden kaydettirin [8].
   • Türkiye için (Düzenleme Şeklinde Vekâletname): Türkiye'deki banka hesapları, emeklilik işlemleri (SGK), tapu işlemleri (Tapu) ve resmi kurum başvuruları için vekilin Türk noterlik hukukuna göre düzenlenmiş bir Düzenleme Şeklinde Vekâletname ibraz etmesi gerekir [7]. Bu belge, çevrim içi başvuru ve randevu sonrasında Almanya'da görev bölgesinde bulunulan Türkisches Generalkonsulat (Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğu) noterlik servisinde şahsen düzenlenebilir (Almanya için Konsolosluk Çağrı Merkezi 7/24 +49 30 30 80 70 90, uluslararası +90 312 292 29 29 numarasından hizmet vermektedir) [7]. Başvuruda geçerli kimlik belgesi (T.C. Kimlik Kartı, Mavi Kart veya pasaport), biyometrik fotoğraflar ve vekilin kimlik bilgileri ibraz edilmelidir; ağır hastalık veya ileri yaş durumlarında Türk başkonsoloslukları düzenli olarak aynı gün alınmış ve tam fiil ehliyetini doğrulayan uzman hekim raporu (Akıl Sağlığı Raporu) talep etmektedir [7].
4. 4

   Almanya'da bakım veren yakınlar için yasal izin ve bakım destek ödeneğinden yararlanılması

   Almanya'da çalışan aile yakınları, Pflegetelefon des Bundesministeriums für Familie, Senioren, Frauen und Jugend (Federal Aile, Yaşlılar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı Bakım Danışma Hattı) tarafından 030 20 17 91 31 numaralı telefondan veya [email protected] adresinden danışmanlık verilen yasal izin ve gelir telafisi haklarından yararlanabilir [9]:

   • Kısa süreli çalışma engeli (Kurzzeitige Arbeitsverhinderung, 10 iş gününe kadar): Akut gelişen bir bakım durumunda bakımı organize etmek amacıyla çalışanlar 10 iş gününe kadar işten izinli sayılabilir ve hasta kişinin bakım sigortası fonuna (Pflegekasse) ücret telafisi niteliğindeki bakım destek ödeneği (Pflegeunterstützungsgeld) için başvurabilir [9].
   • Yaşamın son evresinde bakım izni (Pflegezeit in der letzten Lebensphase) ve Aile Bakım İzni (Familienpflegezeit): Alman Bakım İzni Yasası (Pflegezeitgesetz) uyarınca çalışanlar (16 veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde), yakın bir aile üyesine yaşamının son evresinde eşlik etmek için - bakım yataklı bir hospizde sağlansa dahi - üç aya kadar tam veya kısmi ücretsiz izin hakkına sahiptir [9]. Evde bakım için ayrıca 6 aya kadar Pflegezeit veya 24 aya kadar Familienpflegezeit (26 veya daha fazla çalışanı olan işyerlerinde) hakkı ile Federal Aile ve Sivil Toplum Görevleri Dairesi (Bundesamt für Familie und zivilgesellschaftliche Aufgaben) üzerinden faizsiz kredi imkânı bulunmaktadır [9].
5. 5

   Almanya ve Türkiye arasında sınır ötesi miras, banka hesapları ve cenaze tercihlerinin düzenlenmesi

   Almanya ile Türkiye arasındaki ilişkilerde özel milletlerarası özel hukuk kuralları uygulandığından malvarlığı ve miras belgelerini erkenden düzenleyin [10][11]:

   • Taşınmaz mallarda terekenin bölünmesi (Nachlassspaltung) kuralına dikkat edin: Yürürlükte kalmaya devam eden 1929 tarihli Türk-Alman Miras Sözleşmesi (Konsolosluk Antlaşması Madde 20 Eki) ve Türk Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK Madde 20) uyarınca, Deutsche Vertretungen in der Türkei (Türkiye'deki Alman Temsilcilikleri) tarafından da açıklandığı üzere taşınmaz mallar zorunlu olarak taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna (lex rei sitae) tabidir [10]. Bu nedenle Türkiye'deki taşınmazlar vatandaşlıktan bağımsız olarak her zaman Türk miras hukukuna göre (Türk saklı pay kuralları ve Türkiye'den alınacak Veraset İlamı dahil) intikal ederken, taşınır mallar (banka hesapları gibi) vatandaşlık hukukuna veya Avrupa Miras Tüzüğü uyarınca yapılacak hukuk seçimine tabidir [10]. Bazı Alman vasiyetname türleri (örneğin eşlerin ortak düzenlediği Berliner Testament) Türkiye'de hukuki güçlükler doğurabildiğinden, Almanya'da bir noterden danışmanlık alınması, vasiyetnamenin resmi muhafazaya verilmesi ve 0800 3550700 numaralı hat üzerinden Zentrales Testamentsregister der Bundesnotarkammer (Federal Noterler Odası Merkezi Vasiyetname Sicili) nezdinde tescil ettirilmesi önerilir [10][11].
   • Defin tercihleri ve cenaze nakil fonları (Cenaze Fonu): Aile yakınınızla defnin Almanya'da mı yoksa Türkiye'ye nakil yoluyla mı yapılmasının istendiğini görüşün ve vefat halinde resmi işlemleri ile uluslararası nakli koordine eden bir cenaze yardımlaşma fonu (Cenaze Fonu, örneğin DİTİB veya IGMG bünyesinde) üyeliğinin ya da cenaze giderleri sigortasının (Sterbegeldversicherung) bulunup bulunmadığını kontrol edin [7][10].

Resmi Kurumlar ve Doğrulanmış İletişim Bilgileri

Clarvia Tarafından Doğrulanan Resmi Kaynaklar

1. [1]
   Almanya'da Hospiz ve Palyatif Bakım (§ 37b SGB V uyarınca SAPV) — Bundesministerium für Gesundheit (BMG)
2. [2]
   Alman Hospiz ve Palyatif Derneği (Deutscher Hospiz- und PalliativVerband e.V. - DHPV) - İletişim ve Danışmanlık — Deutscher Hospiz- und PalliativVerband e.V.
3. [3]
   Alman Sosyal Güvenlik Kanunu Kitap XI (SGB XI) § 18a - Palyatif Bakım ve Hospizde Değerlendirme Süreleri — Bundesministerium der Justiz / Gesetze im Internet
4. [4]
   Türkiye'de Tatil ve Konaklama Bilgilendirme Broşürü - Sağlık Sigortası Kapsamı (T/A 11 Formu ve SGK) — GKV-Spitzenverband / Deutsche Verbindungsstelle Krankenversicherung - Ausland (DVKA)
5. [5]
   Türkiye: Seyahat ve Güvenlik Uyarıları - Tıbbi Bakım ve Sosyal Güvenlik Sözleşmesi — Auswärtiges Amt
6. [6]
   Önleyici Vekâletname (Vorsorgevollmacht), Vesayet Talimatı ve Hasta Talimatı (Patientenverfügung) - Formlar ve Metin Modülleri — Bundesministerium der Justiz (BMJ)
7. [7]
   Konsolosluk Noterlik Hizmetleri (Vekâletname) ve Konsolosluk Çağrı Merkezi — Ministerium für Auswärtige Angelegenheiten der Republik Türkei (konsolosluk.gov.tr)
8. [8]
   Federal Noterler Odası Merkezi Vekâletname Sicili (Zentrales Vorsorgeregister - ZVR) — Bundesnotarkammer / Serviceportal Bund
9. [9]
   Bakıma Giden Yollar (Wege zur Pflege) - Bakım Destek Ödeneği, Bakım İzni ve Aile Bakım İzni — Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend (BMFSFJ)
10. [10]
    Türk-Alman İlişkilerinde Miras Hukuku ve İkili Miras Sözleşmesi — Deutsche Vertretungen in der Türkei (Auswärtiges Amt)
11. [11]
    Federal Noterler Odası Merkezi Vasiyetname Sicili (Zentrales Testamentsregister - ZTR) — Bundesnotarkammer / Serviceportal Bund