Ongeneeslijke ziekte en regelingen tussen Frankrijk en België: officiële checklist in 5 stappen

1. 1

   Organisatie van palliatieve zorg en grensoverschrijdende medische coördinatie (Frankrijk en België)

   • Frankrijk: De behandelende arts (médecin traitant) of het ziekenhuisteam kan een volledige 100%-vergoeding wegens een vrijgestelde langdurige aandoening (Affection de Longue Durée exonérante - ALD) aanvragen bij de Franse ziekteverzekering (Assurance Maladie) en thuishospitalisatie (Hospitalisation à domicile - HAD), de inzet van een mobiel palliatief team (équipe mobile de soins palliatifs - EMSP) of opname op een palliatieve zorgeenheid (unité de soins palliatifs - USP) regelen [5]. Via het nationale informatiecentrum Centre national des soins palliatifs et de la fin de vie (CNSPFV) en de adresgids van de Société Française d'Accompagnement et de Soins Palliatifs (SFAP) kunt u gespecialiseerde voorzieningen in de buurt vinden [1][2].
   • België: Palliatieve verzorging thuis of in een residentiële eenheid steunt op de tweedelijnsondersteuningsteams (gecoördineerd door Palliatieve Zorg Vlaanderen in Vlaanderen, de Pluralistische Federatie Palliatieve Zorg in Brussel en de Fédération Wallonne des Soins Palliatifs in Wallonië) evenals op het palliatief forfait (forfait palliatif) en de vrijstelling van het remgeld (ticket modérateur) die worden toegekend door het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV / Institut national d'assurance maladie-invalidité - INAMI) via het ziekenfonds (mutualité) na kennisgeving door de huisarts [6]. Bij grensoverschrijdende zorg of overplaatsing tussen Frankrijk en België controleert u vooraf de dekking via de Europese ziekteverzekeringskaart (EZVK), het draagbare document S1 (woonplaats in de andere lidstaat), een Frans-Belgische grensoverschrijdende zorgovereenkomst (ZOAST) of voorafgaande toestemming S2.
2. 2

   Opstellen van schriftelijke wilsverklaringen zolang de wilsbekwaamheid volledig is

   Medische voorafgaande wilsverklaringen moeten worden opgesteld volgens de eigen wettelijke regels van elke staat zolang de zieke persoon volledig wilsbekwaam is:

   • Frankrijk: Op grond van de wet-Claeys-Leonetti (loi Claeys-Leonetti) kan elke meerderjarige schriftelijke, gedateerde en ondertekende voorafgaande richtlijnen (directives anticipées) opstellen over het voortzetten, beperken of stopzetten van behandelingen, en schriftelijk een vertrouwenspersoon (personne de confiance) aanwijzen die bij voorrang door het medische team wordt geraadpleegd [1]. Deze documenten kunnen worden opgeladen in het digitale gezondheidsdossier (Mon espace santé) en aan de behandelende arts worden bezorgd [1].
   • België: In het kader van de Belgische wet betreffende de rechten van de patiënt en vroegtijdige zorgplanning (ACP, ondersteund door het RIZIV / Institut national d'assurance maladie-invalidité) kan de patiënt een negatieve wilsverklaring (déclaration anticipée négative, juridisch bindend om bepaalde behandelingen of reanimatie te weigeren bij latere wilsonbekwaamheid) opstellen en een formele vertegenwoordiger van de patiënt (représentant du patient) of vertrouwenspersoon aanwijzen [6]. Daarnaast kunnen specifieke wettelijke wilsverklaringen worden geregistreerd bij het Belgische gemeentebestuur (FOD Volksgezondheid / SPF Santé publique).
3. 3

   Afzonderlijke financiële volmachten en buitengerechtelijke beschermingsmandaten

   Om te voorkomen dat bankrekeningen of het vermogensbeheer geblokkeerd raken bij achteruitgang van de gezondheidstoestand, is het raadzaam om zowel in Frankrijk als in België afzonderlijke rechtsinstrumenten vast te leggen zolang de persoon handelingsbekwaam is:

   • Frankrijk: Naast bankvolmachten (procurations bancaires) die rechtstreeks bij elke Franse bank worden ondertekend, kan uw familielid een mandaat voor toekomstige bescherming (mandat de protection future, onderhands of bij notariële akte via Notaires de France) afsluiten volgens de voorschriften op Service-Public.fr om vooraf een of meer lasthebbers aan te wijzen voor het beheer van diens goederen en persoonlijke belangen [3].
   • België: Uw familielid kan een buitengerechtelijke beschermingsvolmacht (zorgvolmacht / mandat de protection extrajudiciaire) opstellen voor het vermogensbeheer en beslissingen over de persoon; deze moet verplicht worden geregistreerd in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten via een notaris of de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Notaris.be / Notaire.be) zodat zij bij wilsonbekwaamheid uitwerking heeft zonder tussenkomst van de vrederechter [7].
4. 4

   Mantelzorgverlof, palliatief verlof en sociale ondersteuning

   • Frankrijk: Een werknemer die een naaste in een gevorderd of terminaal ziektestadium bijstaat, kan gezamenlijk solidariteitsverlof (congé de solidarité familiale, tot 3 maanden, eenmaal verlengbaar) aanvragen volgens de stappen op Service-Public.fr en de dagelijkse uitkering voor begeleiding bij het levenseinde (Allocation journalière d'accompagnement d'une personne en fin de vie - AJAP, gedurende maximaal 21 dagen uitbetaald door het ziekenfonds CPAM onder Assurance Maladie) ontvangen [4][5]. Bij snel autonomieverlies van een oudere persoon thuis kan de gepersonaliseerde autonomietoelage (Allocation personnalisée d'autonomie - APA) via een spoedprocedure bij het departement worden aangevraagd.
   • België: Werknemers kunnen palliatief verlof (congé pour soins palliatifs, 1 maand voltijds of deeltijds, tweemaal verlengbaar tot 3 maanden per patiënt) aanvragen op basis van een attest van de behandelende arts, of verlof voor erkende mantelzorgers (congé d'aidant proche) na erkenning door het ziekenfonds, met een onderbrekingsuitkering betaald door de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA / Office national de l'emploi - ONEM) [8].
5. 5

   Afstemming van testamenten, overlevingspensioenen en grensoverschrijdende nalatenschapsafwikkeling

   Volgens de Europese Erfrechtverordening (Verordening (EU) nr. 650/2012) wordt de gehele nalatenschap in beginsel beheerst door het recht van de staat waar de overledene zijn laatste gewone verblijfplaats had, tenzij in een geldig testament uitdrukkelijk is gekozen voor het nationale recht (het Belgische recht voor een Belgische staatsburger).

   • Frankrijk: Na het overlijden kunnen rechthebbenden het overlijdenskapitaal (capital décès) aanvragen bij de CPAM (binnen 2 jaar via Assurance Maladie), overlevingspensioenen (pensions de réversion) aanvragen bij de basis- en aanvullende pensioenfondsen (Assurance Retraite / CNAV en Agirc-Arrco), en de afwikkeling van de nalatenschap (akte van bekendheid of acte de notoriété en aangifte van nalatenschap binnen 6 maanden bij overlijden in Frankrijk) toevertrouwen aan een notaris [5].
   • België: De rechten op een overlevingspensioen (pension de survie) of overgangsuitkering (allocation de transition) worden onderzocht door de Federale Pensioendienst (FPD / Service Fédéral des Pensions - SFP / MyPension.be), en het ziekenfonds (onder het RIZIV / Institut national d'assurance maladie-invalidité) moet op de hoogte worden gebracht [6][9]. In België worden bankrekeningen geblokkeerd zodra het overlijden wordt gemeld en pas gedeblokkeerd op vertoon van een attest of akte van erfopvolging (afgeleverd door het kantoor Rechtszekerheid van de FOD Financiën of door een notaris via Notaris.be / Notaire.be); de aangifte van nalatenschap moet worden ingediend bij VLABEL (Vlaanderen) of de FOD Financiën (Brussel/Wallonië) binnen 4 maanden bij een overlijden in België (of binnen 5 maanden bij een overlijden in een ander Europees land zoals Frankrijk) [7][9].

Officiële instanties & gecontroleerde contactgegevens

Door Clarvia gecontroleerde officiële bronnen

1. [1]
   Voorafgaande wilsverklaringen en de vertrouwenspersoon in Frankrijk (Les directives anticipées et la personne de confiance) — Centre national des soins palliatifs et de la fin de vie (Parlons Fin de Vie)
2. [2]
   Voorafgaande richtlijnen en begeleiding in de palliatieve zorg (SFAP) — Société Française d'Accompagnement et de Soins Palliatifs (SFAP)
3. [3]
   Handleiding bij het mandaat voor toekomstige bescherming (Mandat de protection future) — Service-Public.fr
4. [4]
   Solidariteitsverlof voor familieleden en AJAP-uitkering (Service-Public.fr) — Service-Public.fr
5. [5]
   Overlijden van een naaste: het overlijdenskapitaal (Capital décès - Ameli.fr) — Assurance Maladie (Ameli.fr)
6. [6]
   Financiële tegemoetkoming voor palliatieve patiënten thuis: het palliatief forfait (RIZIV / INAMI) — Institut national d'assurance maladie-invalidité (INAMI)
7. [7]
   De buitengerechtelijke beschermingsvolmacht (zorgvolmacht) en nalatenschappen in België (Notaris.be / Notaire.be) — Fédération Royale du Notariat Belge (Notaire.be)
8. [8]
   Palliatief verlof en onderbrekingsuitkeringen (RVA / ONEM) — Office national de l'emploi (ONEM)
9. [9]
   Overlevingspensioen en formaliteiten bij overlijden (Federale Pensioendienst - FPD / SFP) — Service Fédéral des Pensions (SFP)