Avusturya ve Türkiye Arasında Vefat Durumunda Yapılması Gerekenler: 5 Adımlı Resmi Rehber

1. 1

   Avusturya'da Tıbbi Ölü Muayenesi (*Totenbeschau*) ve Ölüm Bildirimi (*Anzeige des Todes*)

   Avusturya'da herhangi bir nakil veya defin işlemi yapılmadan önce, yasal olarak yetkili bir hekim tarafından resmi ölü muayenesinin (Totenbeschau) yapılması ve resmi ölüm bildiriminin (Anzeige des Todes, tıbbi ölüm belgesi dahil) düzenlenmesi zorunludur [1]:

   • Hastanede veya bakım evinde vefat: Avusturya'daki hastanenin tıbbi yönetimi Totenbeschau işlemini doğrudan kurum içinde yaptırır ve Anzeige des Todes belgesini nüfus müdürlüğüne (Standesamt) iletir [1]. Vefat eden kişinin Türk pasaportunu, kimlik kartını (T.C. Kimlik Kartı veya Mavi Kart) ve varsa Avusturya oturum iznini hazır bulundurun [1][3].
   • Evde, konaklama tesisinde veya kamusal alanda vefat: Derhal 144 acil çağrı numarasından ambulans servisini (veya 112 Avrupa acil çağrı numarasını) ve ilgili belediyeyi (Gemeinde / Magistrat) bilgilendirin [1]. Avusturya eyaletine (Bundesland) bağlı olarak bölge veya belediye tabibi (Sprengel- veya Gemeindearzt) - Viyana'da ise Viyana Belediyesi Sağlık Hizmetleri Dairesi (Magistratsabteilung 15 - Gesundheitsdienst der Stadt Wien - MA 15) - Totenbeschau muayenesini yapar ve cenazenin bir cenaze firması tarafından teslim alınmasına onay verir [1].
   • Doğal olmayan veya nedeni belirsiz ölüm: Kaza, ani beklenmedik ölüm veya üçüncü kişi kusuru şüphesi bulunan durumlarda derhal Avusturya Polisi (133 acil hattı) çağrılmalıdır [1]. Bu durumda, polis ve resmi tabip incelemeleri ya da savcılık (Staatsanwaltschaft) tarafından emredilen adli otopsi tamamlanmadan cenaze nakledilemez ve defnedilemez [1][3].
2. 2

   Sigorta ve Cenaze Yardımlaşma Fonunun Kontrolü, Cenaze Firmalarının Görevlendirilmesi ve Türk Konsolosluğu ile İletişim

   Bağımsız olarak bir cenaze firması görevlendirmeden önce, vefat eden kişi için mevcut bir sigorta veya cenaze yardımlaşma fonu güvencesi bulunup bulunmadığını kontrol edin [2][3]:

   • Cenaze yardımlaşma fonu (Cenaze Fonu) veya seyahat sigortası: Vefat eden kişinin yurt dışı seyahat sağlık/nakil sigortası veya Avusturya'da faaliyet gösteren bir Türk cenaze yardımlaşma derneği ya da vakfı (Cenaze Fonu; örneğin kamuya açık yönlendirme örnekleri olarak ATİB, DİTİB veya IGMG UKBA) üyeliği varsa, öncelikle ilgili kurumun 24 saat hizmet veren acil hattı ile iletişime geçin; bu kuruluşlar anlaşmalı cenaze firmasını doğrudan görevlendirir ve Türkiye'ye nakil veya yerel defin sürecini üstlenir.
   • Avusturya'da ruhsatlı cenaze firması ve Türkiye'de karşılama hizmetleri: Böyle bir güvence bulunmuyorsa, Avusturya'daki yasal meslek kuruluşu (Wirtschaftskammer Österreich - Bundesinnung der Rauchfangkehrer und Bestatter, Avusturya Federal Ekonomi Odası WKO Fachverband der persönlichen Dienstleister / Bestatter çatısı altında) rehberinde kayıtlı ruhsatlı bir cenaze firmasını (konzessioniertes Bestattungsunternehmen) görevlendirin [2]. Türkiye'de ise Avusturya'daki cenaze firması veya uluslararası cenaze nakil firması, varış havalimanında cenazenin teslim alınmasını ve ilgili belediyenin cenaze hizmetlerini (belediye cenaze hizmetleri, ülke genelinde ALO 188 hattı üzerinden, örneğin İstanbul, Ankara, İzmir veya Antalya'da) koordine eder [3][4]. Clarvia bu rehberleri yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar; herhangi bir ticari hizmet sağlayıcısını önermez, onaylamaz veya sıralamaz.
   • Türkiye Cumhuriyeti'nin Avusturya'daki Büyükelçiliği veya Başkonsolosluğu ile iletişim: Konsolosluk ölüm tescili ve cenaze nakil belgesi için cenaze firması veya aile yakınları, Avusturya'daki vefat yerine göre yetkili Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğine (Viyana, Salzburg veya Bregenz Başkonsoloslukları ya da T.C. Viyana Büyükelçiliği; T.C. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde 24 saat hizmet veren Konsolosluk Çağrı Merkezi +90 312 292 29 29) başvurur [3].
3. 3

   Avusturya Nüfus Müdürlüğünde (*Standesamt* / ZPR / CIEC Formül C) Tescil ve Türkiye İçin Kayıt İşlemleri

   • Avusturya'daki vefat yeri Nüfus Müdürlüğü (Zentrales Personenstandsregister - ZPR): Vefat, takip eden iş gününde Avusturya'daki vefat yerinin bağlı olduğu nüfus müdürlüğüne (Standesamt / Personenstandsbehörde; örneğin Viyana, Graz, Linz, Salzburg, Innsbruck veya Bregenz'de) bildirilir ve Avusturya resmi devlet portalı (oesterreich.gv.at) üzerinde açıklandığı üzere Merkezi Nüfus Sicili'ne (ZPR) kaydedilir [1]. Uygulamada, görevlendirilen Avusturya cenaze firması bu işlem için tıbbi Anzeige des Todes belgesini, pasaportu veya kimlik kartını (T.C. Kimlik Kartı) ve doğum ile varsa evlilik belgelerini ibraz eder [1][3].
   • Çok Dilli CIEC Formül C Belgesi (1976 Viyana Sözleşmesi): Avusturya nüfus müdürlüğünden (Standesamt) standart Avusturya ölüm belgesinin (Sterbeurkunde) yanı sıra, 1976 Viyana CIEC Sözleşmesi uyarınca düzenlenen çok dilli ölüm kayıt örneğinden (Formül C / CIEC-Formblatt C / Çok Dilli Ölüm Belgesi - Formül C) özellikle birden fazla nüsha talep edin [1][4]. Hem Avusturya hem de Türkiye bu Sözleşme'ye taraf olduğundan, çok dilli Formül C belgesi Türk konsoloslukları, nüfus müdürlükleri, mahkemeler ve sosyal güvenlik kurumları tarafından Apostil şerhi ve ek tercüme aranmaksızın doğrudan kabul edilir [3][4].
   • Türkiye'de nüfus tescili (MERNİS / ÖBS): Vefatın merkezi nüfus idaresi (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, yurt içi telefon Alo 199 veya yurt dışından +90 312 292 21 00 / +90 312 591 21 00) nezdindeki Türkiye nüfus kütüğüne işlenmesi için ölüm olayı ya Avusturya'daki yetkili Türkiye Başkonsolosluğu aracılığıyla bildirilir ya da Türkiye'de Formül C belgesi ibraz edilerek 10 gün içinde ilgili İlçe Nüfus Müdürlüğü'nde (ÖBS bildirim sistemindeki elektronik kaydı tamamlayacak şekilde) tescil ettirilir [3][4].
4. 4

   Türkiye'ye Uluslararası Cenaze Nakli ile Avusturya'da Yerel Defin Arasında Seçim

   • Avusturya'dan Türkiye'ye tabutla cenaze nakli (österreichischer Leichenpass ve Cenaze Nakil Belgesi): Sınır ötesi nakil için yetkili Avusturya bölge idare makamı (Bezirksverwaltungsbehörde - Bezirkshauptmannschaft veya Viyana, Graz, Salzburg gibi özel statülü şehirlerde Magistrat), cenaze firmasının başvurusu üzerine Avusturya cenaze geçiş belgesi (österreichischer Leichenpass) düzenler [1][5]. Bunun için bulaşıcı hastalık bulunmadığına dair tıbbi rapor, tahnit raporu ve cenazenin nakil tabutu içinde hava sızdırmaz şekilde lehimli çinko tabuta yerleştirilmesi gerekir [3][5]. Cenaze firması bu belgelerle Avusturya'daki Türkiye Başkonsolosluğu'ndan konsolosluk cenaze geçiş belgesini (Cenaze Nakil Belgesi / Laissez-Passer) alır [3]. Genel konsolosluk bilgileri Avusturya Dışişleri Bakanlığı (Bundesministerium für europäische und internationale Angelegenheiten - BMEIA, Vatandaş Hizmetleri +43 1 90115 3775, 24 saat acil nöbetçi hattı +43 1 90115 4411) tarafından da yayımlanmaktadır [5][6]. Türkiye'deki varış havalimanında sınır sağlık denetim kurumu (Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü - THSSGM) ülkeye giriş onayı için refakat belgelerini kontrol ederken, ilgili belediye mezarlıklar veya sağlık müdürlüğü (belediye / sağlık müdürlüğü, ALO 188) defin yerine kadar yurt içi Yol İzin Belgesi düzenler [3][7].
   • Kremasyon ve kül kavanozu (Urne) nakli: Avusturya'da kremasyon yapılması ve kül kavanozunun taşınması halinde, ölüm belgesi (Formül C), kremasyon belgesi ve nakil belgeleri kavanoza eşlik etmelidir [1][5].
   • Avusturya'da yerel defin: Aile cenazenin Avusturya'da defnedilmesini tercih ederse, Avusturya cenaze firması ilgili Avusturya eyaletinin defin yasasına göre defin işlemini organize eder (Viyana, Graz, Linz veya Salzburg gibi birçok Avusturya belediye mezarlığında özel İslami defin bölümleri bulunmaktadır) [1][2].
5. 5

   Türkiye ve Avusturya'da Dul/Yetim Aylıkları, Cenaze Ödeneği, Vergiler ve Miras İşlemleri

   Avusturya ölüm belgesi ve çok dilli CIEC Formül C belgesi ile her iki ülkede sosyal güvenlik, vergi ve miras işlemlerini başlatabilirsiniz:

   • Türkiye'de sosyal güvenlik hakları ve miras işlemleri:
     • SGK cenaze ödeneği ve ölüm aylığı: Vefat eden kişinin Türkiye'de sigortalılığı veya emekli aylığı varsa (Avusturya-Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi kapsamındaki haklar dahil), hak sahipleri Türkiye sosyal güvenlik kurumu (Sosyal Güvenlik Kurumu - SGK, danışma hattı ALO 170) nezdinde tek seferlik cenaze ödeneği ve ölüm aylığı (dul-yetim aylığı) başvurusunda bulunabilir; başvurular resmi devlet portalı (e-Devlet Kapısı) üzerinden elektronik olarak da yapılabilir [8][9].
     • Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi (4 ay): Türkiye'deki banka hesapları ve taşınmazlar (Tapu) için mirasçıların Türkiye'de bir Sulh Hukuk Mahkemesi'nden veya - yabancı unsur ya da vasiyetname nedeniyle mahkeme yetkisi gerekmeyen hallerde - noter meslek birliği (Türkiye Noterler Birliği, telefon +90 312 218 80 00) bünyesindeki bir Türkiye noterliğinden Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) alması gerekir (Türkiye'de mirası reddetme süresi olan reddi miras 3 aydır) [10]. Türkiye'deki malvarlığı için merkezi vergi idaresinin (Gelir İdaresi Başkanlığı, danışma hattı ALO 189) ilgili Vergi Dairesi'ne Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi verilmelidir (temel süre 4 ay olup, Avusturya gibi yurt dışında gerçekleşen ölümlerde mirasçıların ikamet yerine göre 7338 sayılı Kanun uyarınca 4, 6 veya 8 aylık yasal süreler uygulanır) [11].
   • Avusturya'da sosyal güvenlik hakları ve otomatik tereke prosedürü (Verlassenschaftsverfahren):
     • Avusturya dul ve yetim aylıkları (PVA / ÖGK): Vefat eden kişi Avusturya'da sağlık veya emeklilik sigortalıysa (örneğin Avusturya Sağlık Sigortası Kurumu - ÖGK nezdinde), hak sahipleri Avusturya emeklilik sigortası kurumu (Pensionsversicherungsanstalt - PVA, telefon +43 50303) nezdinde dul, yetim aylığı veya toplu ödeme haklarını kontrol etmelidir (vefat tarihinden itibaren 6 ay içinde başvurulması halinde aylık, ölüm gününü izleyen günden itibaren geriye dönük olarak bağlanır) [12].
     • Mahkeme komiseri aracılığıyla otomatik tereke prosedürü (Verlassenschaftsverfahren): Avusturya nüfus müdürlüğü (Standesamt) her ölüm belgesini otomatik olarak yetkili Avusturya bölge mahkemesine (Bezirksgericht) iletir; mahkeme re'sen bir tereke prosedürü (Verlassenschaftsverfahren) başlatır ve resmi noterler odası (Österreichische Notariatskammer) bünyesindeki yetkili bir noteri mahkeme komiseri (Gerichtskommissär) olarak ölüm tutanağı (Todesfallaufnahme) ve mirasın yürütülmesi için görevlendirir [1][13].

Resmi Kurumlar ve Doğrulanmış İletişim Bilgileri

Clarvia Tarafından Doğrulanan Resmi Kaynaklar

1. [1]
   Avusturya'da Vefat - Ölüm Bildirimi, Ölü Muayenesi (Totenbeschau), Standesamt (ZPR) ve Ölüm Belgesi (oesterreich.gv.at) — oesterreich.gv.at (Bundeskanzleramt Österreich)
2. [2]
   Avusturya Cenaze Hizmetleri Meslek Birliği - Bundesinnung der Rauchfangkehrer und Bestatter (Wirtschaftskammer Österreich - WKO) — Wirtschaftskammer Österreich (WKO)
3. [3]
   Cenaze Nakil İşlemleri - Türkiye'ye Konsolosluk Cenaze Nakli (T.C. Dışişleri Bakanlığı) — T.C. Dışişleri Bakanlığı
4. [4]
   Ölüm İşlemleri ve Çok Dilli Ölüm Belgesi - Formül C (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü - NVİ) — T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ)
5. [5]
   Vefat ve Cenaze Nakli - Hukuki ve Konsolosluk Bilgileri (oesterreich.gv.at / BMEIA) — oesterreich.gv.at / Bundesministerium für europäische und internationale Angelegenheiten (BMEIA)
6. [6]
   BMEIA Vatandaş Hizmetleri ve Konsolosluk Acil Yardım Hattı (oesterreich.gv.at / BMEIA) — oesterreich.gv.at / Bundesministerium für europäische und internationale Angelegenheiten (BMEIA)
7. [7]
   Yurtdışından Getirilen Cenaze İşlemleri Yönergesi - Sınır Sağlık Denetimi (Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü - THSSGM) — T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü (THSSGM)
8. [8]
   Cenaze Ödeneği ve Ölüm Aylığı / Dul-Yetim Aylığı (Sosyal Güvenlik Kurumu - SGK) — Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
9. [9]
   Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi - Ölüm Yardımı ve Dul/Yetim Aylığı (e-Devlet Kapısı) — e-Devlet Kapısı (turkiye.gov.tr)
10. [10]
    Mirasçılık Belgesi Verilmesi İşlemleri - Veraset İlamı (Türkiye Noterler Birliği - TNB) — Türkiye Noterler Birliği (TNB)
11. [11]
    7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve Beyanname Süreleri (Gelir İdaresi Başkanlığı - GİB) — Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)
12. [12]
    Hak Sahipleri İçin Emekli Aylıkları - Dul ve Yetim Aylığı (Pensionsversicherungsanstalt - PVA) — Pensionsversicherungsanstalt (PVA)
13. [13]
    Tereke Prosedürü (Verlassenschaftsverfahren) - Süreç, Mahkeme Komiseri Ölüm Tutanağı ve Mirasın Devri (oesterreich.gv.at) — oesterreich.gv.at (Bundesministerium für Justiz)