Almanya ve Türkiye Arasında Vefat Durumunda Yapılması Gerekenler: 5 Adımlı Resmi Rehber

1. 1

   Almanya'da Tıbbi Ölüm Muayenesi (*Leichenschau*) ve Ölüm Belgesi (*Todesbescheinigung*)

   Herhangi bir cenaze nakli veya defin işlemi gerçekleştirilmeden önce, Almanya'daki vefatın bir hekim tarafından dış ölüm muayenesi (äußere Leichenschau) ile tespit edilmesi ve gizli ile gizli olmayan bölümlerden oluşan resmi tıbbi ölüm belgesinin (Todesbescheinigung / Totenschein) düzenlenmesi zorunludur [1][2]:

   • Hastane,bakımevi veya hospiste vefat: Kurumdaki ilgili hekim veya nöbetçi doktor ölüm muayenesini doğrudan yerinde yapar, Todesbescheinigung belgesini düzenler ve cenazenin kurumun morg soğutma ünitesine alınmasını sağlar [1][2]. Vefat eden kişinin Türk pasaportunu, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartını (T.C. Kimlik Kartı veya Mavi Kart) ve varsa Alman oturum iznini hazır bulundurunuz.
   • Evde veya kamuya açık bir alanda vefat: Evde meydana gelen doğal ölümlerde derhal aile hekimine (Hausarzt) veya mesai saatleri dışında ülke genelinde geçerli 116 117 numaralı telefondan nöbetçi tıbbi servise (ärztlicher Bereitschaftsdienst) (kamuya açık alanlardaki akut acil durumlarda ise 112 acil çağrı hattı üzerinden kurtarma servisine) başvurunuz [2]. Bir cenaze firması, ancak tıbbi Todesbescheinigung düzenlendikten sonra cenazeyi teslim alabilir.
   • Nedeni belirsiz veya doğal olmayan ölüm: Hekimin ölüm şeklini belirsiz veya doğal olmayan (örneğin bir kaza veya ani ölüm sonrası) olarak kaydetmesi halinde, polis (110 veya 112 acil hatları) ve Savcılık (Staatsanwaltschaft) otomatik olarak devreye girer [2]. Bu durumda Savcılık (Staatsanwaltschaft) tarafından yazılı defin/nakil izni (Freigabe) verilmeden yurt dışına cenaze nakli veya defin işlemi yapılamaz [2][3].
2. 2

   Sigorta ve Cenaze Fonlarının Kontrolü, Cenaze Firması Görevlendirilmesi ve Türk Konsolosluğu ile İletişim

   Özel olarak cenaze hizmeti görevlendirmeden önce, aile yakınınız adına mevcut bir cenaze yardımlaşma kaydı veya sigorta poliçesi bulunup bulunmadığını kontrol ediniz [2][3]:

   • Cenaze yardımlaşma fonu (Cenaze Fonu) veya seyahat sigortası: Vefat eden kişinin yurt dışı seyahat sağlık sigortası, cenaze nakil sigortası veya Almanya'daki bir Türk cenaze yardımlaşma derneği ya da vakfında (Cenaze Fonu veya kamuoyunda bilinen yönlendirme örnekleri olarak DİTİB ZSU, IGMG UKBA ya da ATİB gibi kuruluşlarda) üyeliği varsa, öncelikle bu kuruluşların 24 saat hizmet veren acil hatlarıyla iletişime geçiniz; bu kurumlar anlaşmalı cenaze firmasını görevlendirerek Türkiye'ye nakil veya yerel defin sürecini doğrudan koordine eder.
   • Almanya'da yetkili cenaze firması ve Türkiye'de karşılama hizmetleri: Böyle bir güvence bulunmadığı takdirde, ilgili Alman eyalet defin yasalarına (Landesbestattungsgesetze) ve mezarlık zorunluluğuna (Friedhofszwang) uygun olarak Almanya'da lisanslı bir cenaze firması (Bestattungsunternehmen) görevlendiriniz [2]. Uluslararası cenaze nakli konusunda deneyimli yetkili bir firmaya Alman meslek birliği Bundesverband Deutscher Bestatter e.V. (Alman Cenaze Hizmetleri Federal Birliği, telefon +49 211 16008-10, 24 saat acil hat +49 211 16008-86, e-posta [email protected]) üzerinden ulaşabilirsiniz [2]. Türkiye'de ise Alman cenaze firması veya uluslararası cenaze nakil firması, varış havalimanındaki teslim alma işlemlerini ve ilgili belediyenin cenaze hizmetlerini (belediye cenaze hizmetleri, örneğin İstanbul, Ankara, İzmir veya Antalya gibi büyükşehir belediyelerinde ülke genelinde ALO 188 hattı üzerinden erişilebilir) koordine eder [3][4]. Clarvia, meslek birliği ve resmi kurum dizinlerini yalnızca bilgilendirme amacıyla sunar; herhangi bir ticari hizmet sağlayıcısını tavsiye etmez, onaylamaz veya sıralamaz.
   • Almanya'daki Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçiliği veya Başkonsolosluğu ile iletişim: Konsolosluk ölüm tescili ve cenaze nakil izni işlemleri, Almanya'daki vefat yerinin bağlı bulunduğu Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğu (örneğin Berlin, Köln, Düsseldorf, Essen, Frankfurt am Main, Hamburg, Hannover, Karlsruhe, Mainz, Münih, Münster, Nürnberg veya Stuttgart) tarafından yürütülür; başkonsolosluklar T.C. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde (7/24 Konsolosluk Çağrı Merkezi +90 312 292 29 29 veya Almanya'dan +49 30 30 80 70 90) hizmet vermektedir [3].
3. 3

   Alman Nüfus Müdürlüğünde (*Standesamt* / Formül C) Tescil ve Türkiye Nüfus Kaydı

   • Almanya'daki vefat yeri Nüfus Müdürlüğü (Standesamt - 3 iş günü süresi): Alman Medeni Hal Yasası'nın 28. maddesi (§ 28 Personenstandsgesetz - PStG) uyarınca vefatın, ölümü izleyen en geç üçüncü iş günü vefat yerindeki yetkili Nüfus Müdürlüğüne (Standesamt) (örneğin Berlin, Münih, Köln veya Hamburg'da) bildirilmesi zorunludur [1]. Hastane veya bakımevinde gerçekleşen ölümlerde yazılı bildirimi kurum yapar; diğer durumlarda görevlendirilen cenaze firması tıbbi Todesbescheinigung, pasaport veya T.C. Kimlik Kartı ile doğum ve (varsa) evlilik belgelerini ibraz ederek tescil işlemini gerçekleştirir [1][2].
   • CIEC Formül C çok dilli ölüm belgesi (1976 Viyana Sözleşmesi): Alman Nüfus Müdürlüğünden standart Alman ölüm belgelerinin (Sterbeurkunden) yanı sıra, 8 Eylül 1976 tarihli Viyana CIEC Sözleşmesi uyarınca Formül C (Formblatt C / Çok Dilli Ölüm Belgesi - Formül C) formatında birden fazla uluslararası çok dilli ölüm belgesi düzenlenmesini özellikle talep ediniz [3][4]. Hem Almanya hem de Türkiye bu sözleşmeye taraf olduğundan, çok dilli Formül C belgesi Türk konsoloslukları, nüfus müdürlükleri, mahkemeler ve sosyal güvenlik kurumları tarafından apostil şerhi ve ek tercüme aranmaksızın doğrudan kabul edilir [3][4].
   • Türkiye'de merkezi nüfus tescili (MERNİS / ÖBS): Vefatın Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (yurt içi çağrı hattı Alo 199, yurt dışından +90 312 591 21 00) tarafından yürütülen merkezi nüfus kayıt sistemine (MERNİS) işlenmesi için ölüm olayı ya Almanya'daki yetkili Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğu aracılığıyla bildirilir ya da Türkiye'de Formül C belgesi ve vefat edenin Türk kimlik belgeleri ibraz edilerek 10 gün içinde ilgili İlçe Nüfus Müdürlüğüne (Ölüm Bildirim Sistemi ÖBS üzerindeki elektronik kayda ek olarak) tescil ettirilir [3][4].
4. 4

   Cenazenin Türkiye'ye Uluslararası Nakli ile Almanya'da Yerel Defin Arasında Seçim

   • Cenazenin (tabutla) Almanya'dan Türkiye'ye uluslararası nakli: Sınır ötesi cenaze nakli için Almanya'daki vefat yerinin yetkili makamı (kamu düzeni dairesi / Ordnungsamt, halk sağlığı dairesi / Gesundheitsamt veya Standesamt), ölüm belgesi, bulaşıcı hastalık bulunmadığını gösteren resmi doktor raporu, tahnit raporu ve cenazenin hava sızdırmaz şekilde lehimlenmiş çinko tabuta (lehimli çinko tabut) yerleştirildiği belgelendikten sonra 1937 Uluslararası Berlin Anlaşması uyarınca uluslararası cenaze geçiş belgesi (Leichenpass) düzenler [2][3][5]. Görevlendirilen cenaze firması bu belgelerle Almanya'daki Türk Başkonsolosluğundan konsolosluk Cenaze Nakil Belgesi (Laissez-Passer) alır [3]. Cenaze Türkiye'deki havalimanına ulaştığında Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü (THSSGM) ülkeye giriş onayı için belgeleri denetler; belediye sağlık veya mezarlıklar birimi (belediye / sağlık müdürlüğü, ALO 188) ise defin yerine kadar yurt içi Yol İzin Belgesi düzenler [3][6]. Sınır ötesi vefat ve cenaze nakillerine ilişkin genel konsolosluk bilgileri Alman Federal Dışişleri Bakanlığı (Auswärtiges Amt) tarafından da yayımlanmaktadır [5].
   • Kremasyon (yakılma) ve kül kavanozu (urne) nakli: Kremasyon işleminin Almanya'da yapılması halinde (bunun için Almanya'da krematoryumda ikinci bir resmi adli/tıbbi muayene, zweite amtsärztliche Leichenschau, zorunludur), kül kavanozu ölüm belgesi (Formül C), kremasyon belgesi (Einäscherungsbescheinigung) ve konsolosluk nakil belgeleriyle taşınır; kül kavanozunun Almanya içinde defnedilecek olması durumunda ise Almanya'daki mezarlık zorunluluğu (Friedhofszwang) nedeniyle krematoryum ilgili Alman mezarlığından bir kabul belgesi (Übernahmebescheinigung) talep eder [2][3].
   • Almanya'da yerel defin: Ailenin defin işlemini Almanya'da gerçekleştirmeyi seçmesi halinde cenaze firması, ilgili Alman eyalet defin yasasındaki yasal süreler çerçevesinde defin işlemini organize eder (birçok Alman belediyesinde şehir mezarlıklarında Müslüman mezarlık bölümleri, muslimische Grabfelder, de mevcuttur) [2].
5. 5

   Türkiye ve Almanya'da Dul/Yetim Aylıkları, Cenaze Ödeneği, Vergi ve Miras İşlemleri

   Alman ölüm belgesi ve çok dilli CIEC Formül C alındıktan sonra her iki ülkede sosyal güvenlik, vergi ve miras (veraset) işlemleri başlatılmalıdır:

   • Türkiye'deki sosyal güvenlik hakları ve miras işlemleri: Vefat eden kişinin Türkiye'de sosyal sigorta kaydı veya emekli aylığı bulunması halinde hak sahipleri, bir defaya mahsus cenaze ödeneği (cenaze ödeneği, 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir) ile ölüm aylığı (ölüm aylığı / dul-yetim aylığı) için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK, danışma hattı ALO 170) müdürlüklerine başvurabilir; başvurular resmi devlet portalı e-Devlet Kapısı üzerinden elektronik olarak da yapılabilmektedir [7][8]. Türkiye'deki banka hesapları ve taşınmazlar (Tapu) üzerinde işlem yapabilmek için mirasçıların Sulh Hukuk Mahkemesinden veya - yabancı vatandaşlık ya da vasiyetname gibi noterlik yetkisini engelleyen bir durum bulunmaması kaydıyla - Türkiye Noterler Birliği üyesi bir noterlikten Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) almaları gerekir (mirasın reddi, reddi miras, için yasal süre 3 aydır) [9]. Ayrıca Türkiye'deki malvarlığı için Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesindeki yetkili Vergi Dairesine Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi verilmelidir (standart süre ölüm tarihinden itibaren 4 ay olup, Almanya gibi yurt dışında gerçekleşen ölümlerde mirasçıların ikamet ettikleri ülkeye göre 7338 sayılı Kanun uyarınca 4, 6 veya 8 aylık yasal beyan süreleri uygulanır) [10].
   • Almanya'daki emeklilik hakları ve miras işlemleri: Vefat eden kişi Almanya'dan yasal emekli aylığı alıyorsa, vefatı derhal ödeme kurumu olan Renten Service der Deutschen Post birimine (telefon +49 221 569 2777) bildiriniz; sağ kalan eşler ölüm tarihinden itibaren 30 gün içinde bu birim üzerinden üç aylık geçiş dönemi tam emekli aylığı avansı (Sterbevierteljahr) talebinde de bulunabilir [11][12]. Alman dul veya yetim aylığı (Witwen-/Witwerrente, Waisenrente) başvuruları Alman yasal emeklilik sigortası kurumu Deutsche Rentenversicherung nezdinde (ücretsiz hizmet hattı 0800 1000 4800 veya yurt dışından +49 30 865 0) yapılır [11]. Ayrıca vefat edenin Alman yasal sağlık sigortası kurumuna (gesetzliche Krankenversicherung - GKV) bilgi veriniz. Almanya'da bulunan malvarlığı için vefat edenin Almanya'daki son yerleşim yerinin bağlı olduğu Yerel Mahkeme bünyesindeki Miras Mahkemesi (Nachlassgericht beim Amtsgericht) yetkilidir; bu mahkeme Federal Noterler Odası tarafından işletilen Merkezi Vasiyetname Sicili (Zentrales Testamentsregister, telefon 0800 35 50 100, e-posta [email protected]) aracılığıyla resmi olarak muhafaza edilen vasiyetnamelerden otomatik olarak haberdar edilir ve başvuru üzerine Alman mirasçılık belgesi (Erbschein) düzenler (1929 tarihli Türk-Alman Miras Sözleşmesi uyarınca Türkiye'deki taşınmazlar için Türk hukuku, Almanya'daki taşınmazlar için ise Alman hukuku uygulanır) [13].

Resmi Kurumlar ve Doğrulanmış İletişim Bilgileri

Clarvia Tarafından Doğrulanan Resmi Kaynaklar

1. [1]
   Alman Medeni Hal Yasası (Personenstandsgesetz - PStG) § 28: Vefatın Nüfus Müdürlüğüne Bildirilmesi — Bundesministerium der Justiz (Gesetze im Internet)
2. [2]
   İletişim ve Vefat Halinde Acil Destek – Alman Cenaze Hizmetleri Federal Birliği (Bundesverband Deutscher Bestatter e.V.) — Bundesverband Deutscher Bestatter e.V.
3. [3]
   Türkiye'ye Konsolosluk Cenaze Nakil İşlemleri — T.C. Dışişleri Bakanlığı
4. [4]
   Ölüm Tescil İşlemleri ve Çok Dilli Ölüm Belgesi (Formül C) — T.C. İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ)
5. [5]
   Yurt Dışında Vefat ve Cenaze Nakli – Yakınlar İçin Bilgiler — Auswärtiges Amt
6. [6]
   Yurt Dışından Getirilen Cenaze İşlemleri Yönergesi — T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü (THSSGM)
7. [7]
   Ölüm Sigortası, Ölüm Aylığı ve Cenaze Ödeneği — Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
8. [8]
   Cenaze Ödeneği ve Dul/Yetim Aylığı İçin Çevrimiçi Başvuru (e-Devlet Kapısı) — e-Devlet Kapısı (turkiye.gov.tr)
9. [9]
   Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Verilmesi İşlemleri — Türkiye Noterler Birliği (TNB)
10. [10]
    Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve Beyanname Süreleri — Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)
11. [11]
    Hak Sahipleri İçin Emekli Aylıkları – Dul ve Yetim Aylıkları — Deutsche Rentenversicherung
12. [12]
    Deutsche Post Emeklilik Servisi – Vefat Bildirimi ve Üç Aylık Geçiş Dönemi Ödemesi (Sterbevierteljahr) Başvurusu — Deutsche Post AG - Renten Service
13. [13]
    Federal Noterler Odası Merkezi Vasiyetname Sicili (Zentrales Testamentsregister - ZTR) — Bund.de Verwaltung Online